De Joost verhaar leeshoek

BESTE MENSEN VAN MUSEUM of COMIC ART,

Dus. Jullie hebben m'n verzameling. 2500 stuks, als ik het goed heb geteld. Of nou ja, had. Jullie hebben 'm nu. Raar idee, eigenlijk. Alsof je een deel van jezelf weggeeft, maar dan zonder dat het pijn doet. Of misschien doet het dat wel. Ik weet het niet. Drom.

Maar goed. Jullie wilden wat weten over de mafkees die al die boeken bij elkaar heeft gesprokkeld. Nou, vooruit dan. Maar ik schrijf zoals ik praat, dus als je nette zinnen verwacht... tja. Pech gehad. Hihi.

EERST: WAAROM STRIPS?

Ik kan me niet herinneren wanneer ik voor het eerst een strip vastpakte. Waarschijnlijk was ik een jaar of zes, zeven. Ik denk dat het een Donald Duck was, of een Asterix. Die gele boekjes, weet je wel? Die lazen we allemaal. Maar het bleef niet bij die gele boekjes. Nee, ik wilde méér. Ik wilde werelden waarin iets gebeurde. Niet gewoon een verhaaltje over een dagje uit, maar... epiek. Avontuur. Dingen die ertoe doen.

En toen ontdekte ik Watchmen. Dat was het moment dat ik dacht: "Holy shit, dit is geen strip, dit is een roman." Die grijze tinten, die psychologische diepgang, die vraag: "Wie bewaakt de bewakers?" En toen ging de knop om.

Ik verzamelde niet om te verzamelen. Ik verzamelde omdat ik wilde begrijpen. Hoe werkt een held? Waarom doet hij wat hij doet? Wat gebeurt er als een held z'n morele kompas kwijtraakt? En, heel belangrijk: hoe ziet dat eruit? De tekeningen zijn niet zomaar plaatjes; ze zijn bewijs dat het verhaal echt is, ook al is het verzonnen.

"In een stripboek weet je tenminste wie de slechterik is. In het echte leven is het een gok."

Zegt genoeg, toch?

WAT ZIT ER IN DIE COLLECTIE?

Oké, ik kan niet alles opsommen, maar ik kan je wel de hoofdlijnen geven. Want het is geen willekeurige stapel; het is een systeem. (Ja, ik ben een beetje een control-freak. So what?)

1. De Donkere Kant

Ik heb een zwak voor strips die niet zwart-wit zijn. En ik bedoel niet de kleuren. Ik bedoel: moreel grijs. Watchmen, The Dark Knight Returns, V for Vendetta. Dat soort werk. Geen helden die perfect zijn, maar mensen die worstelen met hun eigen demonen. Dat is voor mij veel interessanter dan zo'n supersonische vliegende kakkerlak in een strak pak.

Waarom? Omdat ik de echte wereld niet vertrouw. Politici liegen, systemen falen, en de mensen met de meeste macht zijn vaak degenen die het minst moreel zijn. In deze strips zie ik een weerspiegeling van de chaos die ik dagelijks om me heen zie. Maar dan mét een plot en een oplossing. Hihi.

2. De Ruimte

Dan heb je de sciencefiction. De Halo-comics (Dark Horse, trouwens, aanrader), de Star Trek-adaptaties, en eigenlijk alles wat zich afspeelt in een universum dat groter is dan een stad.

Waarom? Omdat ik geloof dat het gras elders groener is. Letterlijk. Kijk eens naar de aarde: klimaatverandering, oorlogen, domme politici. In de ruimte zijn er nog kansen. Nieuwe werelden, nieuwe vijanden, nieuwe manieren om het te verpesten. Hihi.

Maar serieus: de ruimte is voor mij een metafoor voor de onbekende. En ik hou van het onbekende. Het is minder voorspelbaar dan de supermarkt om de hoek.

3. De Absurde Werelden

En dan heb je de strips die gewoon raar zijn. De Discworld-adaptaties, The Sandman, Hellboy. Geen helden, geen schurken, gewoon... gebeurtenissen. Dingen die gebeuren omdat de wereld nu eenmaal zo werkt.

Waarom? Omdat de echte wereld ook raar is. Kijk naar Trump. Kijk naar Brexit. Kijk naar het weer. Die chaos is niet te vatten in een traditioneel verhaal, maar een absurde strip kan dat wél. Het maakt de absurditeit draaglijk. Hihi.

"doet me denken aan de Astro Zoologists op de Discworld, die een capsule over de rand willen laten zakken om het geslacht van de World Turtle te bepalen… maar die zijn nep…"

Tja. Sommige dingen zijn te mooi om waar te zijn.

WAAROM ZOVEEL? (2500, SERIEUS?)

Goeie vraag. Ik heb er zelf niet bij stilgestaan, eigenlijk. Het gebeurde gewoon. Een strip hier, een album daar, een hele serie omdat ik de eerste delen had en de rest wilde weten hoe het afliep. En voor je het weet, heb je een plank, en dan een boekenkast, en dan twee boekenkasten, en dan... zucht.

Maar ik denk dat het ook iets anders is: strips zijn blijvend. Ze zijn niet zoals een game, die na een update niet meer werkt. Ze zijn niet zoals een film, die na twintig jaar op een streamingdienst verdwijnt. Een strip is fysiek. Je kunt hem vasthouden, ruiken, herlezen. (Ja, ik ruik aan boeken. Doe jij dat niet? Hihi.)

En elke strip herinnert me aan een moment: waar ik was, hoe ik me voelde, waarom ik hem wilde hebben. Het is een soort dagboek, maar dan zonder saaie tekst. Hihi.

OVER MIJ, DE VERZAMELAAR

Ik was niet altijd een verzamelaar. Eigenlijk was ik meer een verhalenjager. Ik zocht niet naar dingen; ik zocht naar werelden. En strips waren de makkelijkste toegangspoort. Ze kosten niet veel, ze wegen niet veel, en je kunt ze overal meenemen.

Ik had geen systeem, behalve: ik wil alles weten over de werelden die ik leuk vind. Dus als ik één Halo-strip kocht, wilde ik alle Halo-strips. Als ik één Watchmen-uitgave had, wilde ik de verzameleditie. En zo groeide het. Als onkruid. Maar dan mooier. Hihi.

En ja, ik was een beetje een control-freak. Ik had een lijst. Een spreadsheet. Ja, echt. Met titels, uitgevers, jaartallen, en of ik ze al had gelezen. (Sommige waren nog niet gelezen. Oeps. Zelfs ik had niet genoeg tijd.)

"fijn om te weten dat al je (red: K.H.’s) IMs minimaal 9 maanden veilig zijn…" – Dat was een grap. Maar het was ook een waarschuwing. Niks is blijvend, behalve wat je vasthoudt. En strips, die kun je vasthouden. Hihi.

 

Joost: 
"Deze wand was het middelpunt. Geen pronkstuk, geen bibliotheek; gewoon de plek waar alles bij elkaar kwam wat me bezighield. Stripboeken, games, films, een paar flessen van brouwerijen die ik de moeite vond, en een plant die ik probeerde levend te houden. Geen systeem, geen perfectie. Gewoon een muur vol verhalen die ik wilde onthouden."

 

EN NU? JULLIE HEBBEN MIJN COLLECTIE

Ik hoop dat jullie er iets mee doen. Niet alleen bewaren, maar laten zien. Aan mensen die het begrijpen. Aan mensen die ook op zoek zijn naar een wereld die klopt.

Want dat is wat strips doen, toch? Ze geven je een wereld die je kunt begrijpen, ook al is hij verzonnen. En dat is meer dan ik ooit heb gevonden in de echte wereld.
 

Wat ik jullie meegeef:

1. Laat de collectie leven. Geef hem een plek, maar laat hem ook reizen. Tentoonstellingen, leesclubs, evenementen. Verhalen moeten gedeeld worden, anders zijn ze dood.
2. Vertel het verhaal achter de verzamelaar. Niet alleen de hoeveelheid, maar ook de waarom. Laat mensen zien dat achter elke strip een wereld schuilgaat, en achter elke verzameling een mens die op zoek was naar iets.
3. Bewaar de chaos. Mijn collectie was niet perfect geordend. Sommige series waren compleet, andere niet. Dat is oké. Het hoort bij het leven. Hihi.
4. En lachen. Veel lachen. Want strips zijn niet alleen serieus; ze zijn ook grappig. En in een wereld die vaak zoveel serieuzer is dan nodig, is dat het belangrijkste wat we hebben.

NAWOORD – door Eddie

Deze woorden zijn niet van mij. Ik schreef ze, maar Joost spreekt. Ik probeerde hem te laten klinken zoals hij was: direct, zelfspot, geen opsmuk. Niet omdat ik hem nadeed, maar omdat ik hem kende. Twintig jaar lang.

Dus als je dit leest, hoor je niet mij. Je hoort hem. Dat was het doel.

Dat lichte sarcasme, die zelfspot, dat verlangen naar een wereld die logisch is; dat was Joost. Niet de verzamelaar, niet de fotograaf. Gewoon iemand die verhalen verzamelde omdat de echte wereld niet altijd te begrijpen was.

De boeken zijn nu hier. Zijn stem blijft in deze woorden.

LAATSTE WOORDEN – met stem van Joost Verhaar

Ja, ik ben dood. Raar om dat op te schrijven. Maar ik laat iets achter dat blijft. En dat is meer dan veel mensen kunnen zeggen.

Dus bedankt. Voor het bewaren, voor het tonen, voor het leven geven aan mijn verzameling. En als je een keer een strip oppakt die ik ook heb gelezen... weet dan dat ik er was. En dat ik het verhaal net zo mooi vond als jij.

"En dan heb je nog Monkey Island 4 en Grim Fandango die draaien onder ResidualVM... starship Titanic zou ie ook moeten kunnen draaien.. nog nie geprobeerd. eens de doos uitgraven."

Dat was ik. Altijd op zoek naar het volgende verhaal.

Ik bid U vaarwel!

Joost

PS: En pas goed op m'n boeken. hihi.

Joost:
"Een pauze tijdens een fotosafari in Amsterdam, vlakbij de Stopera. We waren in gesprek over licht en compositie, over hoe je een stad kunt vastleggen zonder hem te verstoren. Ik luisterde, zoals ik altijd deed: mouwen opgeschoven, paarse sweatshirt, een glimlach die niet voor de camera was, en ogen die écht keken. Geen pose, geen perfectie. Gewoon een moment dat bleef hangen.

Dat was ik. Niet de verzamelaar, niet de fotograaf; gewoon Joost."

---

Fotocredits: © K.H. Tao – gebruikt met toestemming. Wandkasten, Foto van Joost
Fotocredits: © Th. Klaassen – gebruikt met toestemming. "Ik bid U vaarwel"
Tekstcredits: © K.H. Tao – gebruikt met toestemming.
Context: Deze tekst is geschreven door een vriend van Joost Verhaar, gebaseerd op twintig jaar dagelijkse gesprekken.