Jan van Haasteren - The Missing Pieces of a Comic Artist
Een herkenbare hand
Jan van Haasteren is een van de meest herkenbare en geliefde tekenaars van Nederland. Hoewel hij wereldwijd bekend is geworden door zijn chaotische en humoristische legpuzzels, wortelt zijn succes in een lange en veelzijdige carrière als striptekenaar, illustrator en reclametekenaar.
Deze tentoonstelling volgt zijn ontwikkeling over ruim zestig jaar en laat zien hoe zijn karakteristieke stijl zich stap voor stap heeft gevormd.
Vorming en inspiratie
Al vroeg ontwikkelde Van Haasteren een fascinatie voor strips en cartoons. Als kind verslond hij reeksen als Popey, Mickey Mouse en Tom Poes. Zijn professionele vorming begon in 1961 bij de Marten Toonder Studio’s, waar hij werkte aan animaties, strips en illustraties en belangrijke invloeden opdeed.
Met name inkleurder Wim Lensen speelde een grote rol in de ontwikkeling van zijn kleurgebruik. Daarnaast liet Van Haasteren zich inspireren door internationale tekenaars als Jack Davis, André Franquin, Benito Jacovitti en Jean-Jacques Loup.
Doorbraak in de stripwereld
Na zijn vertrek bij de Toonder Studio’s ontwikkelde Van Haasteren zich tot een vaste waarde in de Nederlandse stripwereld. In de jaren zeventig werkte hij intensief voor jeugdbladen als Pep, Sjors en later Eppo.
Hij creëerde populaire reeksen als Baron van Tast, Tinus Trotyl en De Stuntels, en leverde talloze covers, gagstrips en satirische bijdragen. Zijn tekeningen uit deze periode kenmerken zich door drukke groepsscènes, sociale observatie en een speelse, absurdistische humor.
Volledige vrijheid: de vrije balloen
Een belangrijk keerpunt in zijn carrière was de oprichting van het satirische stripblad De Vrije Balloen in 1975. Samen met collega’s als Patty Klein, Jan Steeman en Thé Tjong-Khing kreeg Van Haasteren hier volledige artistieke vrijheid.
Hij experimenteerde met stijlen, pseudoniemen en thema’s, en ontwikkelde een scherpere, vrijmoedige beeldtaal die later ook in zijn puzzels herkenbaar zou blijven.
De reclame als speeltuin
Parallel aan zijn stripwerk bouwde Van Haasteren een indrukwekkende carrière op als reclame-illustrator. Vanaf de jaren zeventig maakte hij strips, posters en kalenders voor grote merken als Unox, Philips, Heineken, Shell en Bolletje.
Zijn grote, overvolle prenten bleken bij uitstek geschikt als kijkplaten en vormden de directe voorloper van zijn latere puzzels.
De puzzel als wereldtoneel
Vanaf de jaren negentig verschoof zijn focus steeds meer naar legpuzzels. In samenwerking met uitgever Jumbo groeide Van Haasteren uit tot een internationaal puzzelfenomeen. Zijn platen zitten vol terugkerende figuren en details — zoals de haaienvin, Baron van Tast en zijn eigen zelfportret — en tonen een scherp oog voor menselijke zwaktes, vreugdes en absurditeiten. Ook op hoge leeftijd blijft hij actief betrokken bij het tekenen en bedenken van nieuwe puzzels, samen met Studio Jan van Haasteren.
Een Nederlandse entertainer
Zo ontstaat het beeld van een tekenaar die uitgroeide tot een echte Nederlandse entertainer, in de traditie van Wim Sonneveld, Simon Carmiggelt en Annie M.G. Schmidt. Met humor, observatie en liefdevolle spot legt Jan van Haasteren het menselijk tekort vast en bouwt hij aan een oeuvre dat tijdloos, herkenbaar en nog altijd springlevend is.
Je kunt binnenkort de luxe hardcover tentoonstellingscatalogus bestellen.
Voorwoord geschreven door robert van der Kroft
